Priorytet II. Wspieranie zrównoważonej środowiskowo, innowacyjnej, zasobooszczędnej, konkurencyjnej akwakultury, opartej na wiedzy

Celem ogólnym Priorytetu 2 jest osiągnięcie i utrzymanie przez Polskę pozycji lidera w Unii Europejskiej w produkcji ryb pochodzących z akwakultury śródlądowej. W ramach tego priorytetu wyłoniono następujące obszary (cele szczegółowe), na które zostało ukierunkowane wsparcie finansowe:

  • wspieranie wzmacniania rozwoju technologicznego, innowacji i transferu wiedzy;
  • zwiększenie konkurencyjności i rentowności przedsiębiorstw z sektora akwakultury, w tym poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy, w szczególności w MŚP;
  • ochrona i odbudowa wodnej różnorodności biologicznej oraz wspieranie ekosystemów związanych z akwakulturą i promowanie zasobooszczędnej akwakultury;
  • propagowanie akwakultury o wysokim poziomie ochrony środowiska oraz o wysokim poziomie zdrowia i dobrostanu zwierząt;
  • rozwój szkoleń i nowych umiejętności zawodowych.

Jednym z instrumentów służących osiągnięciu powyższych celów jest zaprojektowane w ramach Priorytetu 2. wsparcie finansowe dla operacji przyczyniających się do zacieśnienie współpracy między hodowcami a światem nauki. Praktyczne wdrożenie w przyszłości innowacyjnych technik i rozwiązań technologicznych – będących efektem współfinasowanych z PO RYBY 2014-2020 działań – przyczyni się do wzrostu poziomu przedsiębiorczości w sektorze akwakultury.

Ponadto, jako nowość w ramach obecnej perspektywy finansowej, wsparcie skierowane zostało na działania inwestycyjne obejmujące refundację kosztów związanych z ochroną i rozmnażaniem zwierząt wodnych – w ramach programów ochrony środowiska i odbudowy różnorodności biologicznej. Kolejną nowością są usługi z zakresu zarządzania, zastępstw i doradztwa dla gospodarstw akwakultury. Pomocą finansową został objęty m.in. zakup usług doradczych o charakterze technicznym, naukowym, prawnym, środowiskowym lub gospodarczym, związanych z prowadzeniem gospodarstwa oraz ubezpieczenie zasobów akwakultury.

W ramach działań ogólnosektorowych wsparciem objęte są operacje mające na celu wzrost produkcji, podniesienie rentowności podmiotów akwakultury oraz wzmocnienie planowania (przestrzenne, polityka wodna). Działania te są wsparte kompleksowym dofinansowaniem m.in. w zakresie: rozwijania i wprowadzania w gospodarstwach akwakultury nowych lub ulepszonych systemów zarządzania, wiedzy technicznej, naukowej i organizacyjnej; zmiany (w stosownych przypadkach) sposobu prowadzenia akwakultury z systemu klasycznego na system recyrkulacyjny; dywersyfikacji prowadzonej działalności (hodowlanej lub uzupełniającej dotychczasową działalność), w tym rozwijania lub wprowadzania nowych gatunków akwakultury o dobrym potencjale rynkowym.

Pomoc finansowa na Priorytet 2. wynosi 268 987 268,00 euro (tj. ponad 1 mld zł).

Opis działań realizowanych w ramach Priorytetu 2.

Działanie: Innowacje.

Dofinansowanie w ramach tego działania skierowane jest do instytutów naukowych oraz podmiotów prowadzących działalność w zakresie chowu lub hodowli, działających w ramach konsorcjum. Takie określenie beneficjenta umożliwia bowiem kompleksowe podejście do badań nad efektywnością zastosowania konkretnej innowacji w gospodarstwach akwakultury, umożliwiając monitoring na każdym etapie prac – od kreacji danego rozwiązania po transfer technologii i praktyczne jej wdrożenie.

Pomoc w ramach działania przeznaczona jest na opracowanie, testowanie i wdrożenie nowych rozwiązań technologicznych lub organizacyjnych zwiększających efektywność i konkurencyjność gospodarstw akwakultury, obejmujących:

  • systemy zarządzania produkcją, profilaktyka i zwalczanie chorób ryb;
  • optymalizacja produkcji gatunków ryb i organizmów wodnych mających dobre perspektywy rynkowe;
  • optymalizacja produkcji poprzez zastosowanie systemów multitroficznych;
  • poprawa efektywności technologicznej produkcji;
  • opracowanie nowych metod produkcji i przetwarzania produktów akwakultury;
  • opracowanie produkcji nowych gatunków akwakultury.

Działanie: Usługi z zakresu zarządzania, zastępstw i doradztwa dla gospodarstw akwakultury.

W ramach tego działania realizowane są projekty doradcze dla przedsiębiorstw akwakultury, mające na celu poprawę ich rentowności i konkurencyjności. Wśród kosztów kwalifikowalnych znajdują się:

  • usługi doradcze m.in. w zakresie prawnym, ekonomicznym, weterynaryjnym, rolniczym;
  • programy doradcze przygotowywane przez jednostki naukowe.

Działanie: Inwestycje produkcyjne w akwakulturze, w tym:

  • zwiększanie efektywności energetycznej, odnawialne źródła energii;
  • efektywne gospodarowanie zasobami, zmniejszenie zużycia wody i chemikaliów, systemy recyrkulacji minimalizujące zużycie wody.

Jednym z czynników powodujących wzrost produkcji jest zwiększenie nakładów inwestycyjnych, dlatego operacje realizowane w ramach tego działania mają kluczowe znaczenie dla rozwoju akwakultury – ich głównym celem jest bowiem znaczące zwiększenie produkcji. Beneficjentami działania mogą być zarówno obecni, jak i przyszli hodowcy ryb.

Z uwagi na szerokie spektrum zakładanych rezultatów udzielanej interwencji finansowej, operacje inwestycyjne podzielone zostały w ramach powyższego działania na trzy grupy (poddziałania). W ramach pierwszej z nich realizowane są operacje przyczyniające się do zwiększenia konkurencyjności i rentowności przedsiębiorstw, w tym poprawę bezpieczeństwa i warunków pracy.

W ramach drugiej grupy (poddziałania) realizowane są operacje dotyczące zwiększenia efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii. Poddziałanie to jest kluczowe dla osiągnięcia zakładanego „skoku technologicznego” polskich przedsiębiorstw akwakultury. Większość nowych technologii – pozwalających na oszczędniejsze gospodarowanie wodami, a także ograniczenie presji na środowisko – wymaga zastosowania zasilania energią elektryczną, podnosząc zarówno koszty, jak i pośrednio wpływ prowadzonej działalności na środowisko (poprzez zwiększenie energochłonności). Połączenie zastosowania nowoczesnych technologii chowu i hodowli ryb z odnawialnymi źródłami energii pozwoli na poprawę bilansu energetycznego przedsiębiorstw akwakultury – zarówno pod kątem zrównoważenia kosztów, jak i wpływu na środowisko.

Natomiast, operacje realizowane w ramach poddziałania – efektywne gospodarowanie zasobami, zmniejszenie zużycia wody i chemikaliów, systemy recyrkulacji minimalizujące zużycie wody – zostały podzielone na dwie grupy. W ramach pierwszej, służącej zwiększaniu produkcji – dofinasowaniem objęte zostały projekty polegające na budowie obiektów do hodowli ryb w obiegach zamkniętych, natomiast w drugiej grupie, służącej poprawie efektywności gospodarowania wodami i zmniejszaniu wpływu na środowisko – dofinasowaniem objęte zostały projekty mające pozytywny wpływ na środowisko lub zmniejszające negatywny wpływ akwakultury na środowisko. 

Działanie: Zachęcanie nowych hodowców do rozpoczęcia działalności w sektorze zrównoważonej akwakultury.

Pomoc w ramach tego działania, stanowi istotne uzupełnienie zaprojektowanego w obecnej perspektywie finansowej – szerokiego wsparcia dla działań inwestycyjnych, powodujących wzrost produkcji akwakultury. Celem jego uruchomienia jest zapewnienie możliwości uzyskania wsparcia finansowego również podmiotom dopiero rozpoczynającym działalność, a tym samym niespełniającym kryterium promującego doświadczenie, zawartego w metodologii wyboru operacji w odniesieniu do pozostałych działań inwestycyjnych objętych dofinasowaniem w ramach Priorytetu 2.

Działanie: Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe.

Pomoc udzielana w ramach tego działania ma charakter rekompensat finansowych wypłacanych beneficjentom za stosowanie metod produkcji wspomagających ochronę i poprawę stanu środowiska, zachowania bioróżnorodności oraz promocję ekologicznych praktyk produkcyjnych w sektorze chowu lub hodowli ryb. Wsparcie przyznawane jest właścicielom gospodarstw o powierzchni ewidencyjnej co najmniej 1 ha, w których są stosowane podstawowe zasady dobrej praktyki rybackiej.

Działanie: Promowanie kapitału ludzkiego i tworzenia sieci kontaktów.

Operacje realizowane w zakresie tego działania – mają na celu finansowe wsparcie organizacji rybackich sektora akwakultury w propagowaniu wiedzy na temat zrównoważonego chowu i hodowli ryb. Jednocześnie, w celu zwiększenia efektywności przeznaczonych na to działanie środków, kryteria stosowane w ramach naboru wniosków – promują przede wszystkim organizacje zrzeszające jak największą grupę przedsiębiorców akwakultury oraz szkolenia skupiające dużą liczbę potencjalnych odbiorców szkolenia. 

Działanie: Ubezpieczenie zasobów akwakultury.

Nowością w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 jest pomoc skierowana do producentów ryb, udzielana w postaci dofinansowania do składki ubezpieczenia zasobów akwakultury. Ubezpieczenie może pokrywać straty ekonomiczne powstałe m.in. w związku z klęskami żywiołowymi, niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi czy też chorobami w akwakulturze.