Polityka morska

Polską politykę morską warunkuje i określa Zintegrowana Polityka Morska Unii Europejskiej. Łączy ona polityki sektorowe w celu maksymalnego wykorzystania potencjału płynącego z nadmorskiego położenia państw członkowskich.

Zintegrowana polityka morska

Zintegrowana polityka morska obejmuje wszystkie dziedziny życia politycznego, gospodarczego, społecznego, naukowego i kulturalnego, które w jakikolwiek sposób powiązane są z morzem i jego zasobami. Nowe podejście do spraw morskich we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym i w Polsce, jest efektem szerszego spojrzenia na morza i oceany. Lepsze zarządzanie obszarami morskimi i nadmorskimi, w tym zasobami Morza Bałtyckiego przyczyni się do poprawy dobrobytu mieszkańców regionów nadmorskich. Tutaj znajdziesz najważniejsze dokumenty dotyczące zintegrowanej polityki morskiej Unii Europejskiej.

Międzyresortowy Zespół ds. Polityki Morskiej RP

Międzyresortowy Zespół ds. Polityki Morskiej Rzeczypospolitej Polskiej jest organem pomocniczym Prezesa Rady Ministrów, który koordynuje wszystkie sprawy z zakresu polskiej polityki morskiej. Do jego zadań należy także monitorowanie realizacji polskiej polityki morskiej, przygotowywanie i opiniowanie projektów stanowisk Rady Ministrów, opracowywanie rocznych raportów oraz innych dokumentów na potrzeby Rady Ministrów, a także instytucji Unii Europejskiej. Więcej informacji o Zespole znajdziesz pod tym linkiem.

Żegluga morska

Dla Europy żegluga stanowiła od zawsze jeden z podstawowych warunków rozwoju gospodarczego i osiągnięcia dobrobytu. Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla konkurencyjności gospodarki europejskiej na rynku światowym, a żegluga i wszelkie związane z nią sektory gospodarki morskiej stanowią ważne źródło dochodów i pracy w Europie.

Obecnie 80 proc. towarów na świecie jest przewożonych drogą morską. W Europie szczególne znaczenie ma żegluga morska bliskiego zasięgu, którą przewozi się 40 proc. ładunków. W Polsce, z uwagi na położenie kraju i kierunki polskiego handlu zagranicznego (blisko 67 proc. obrotów polskiego handlu zagranicznego odbywa się z krajami UE), transportem morskim przewozi się ok. 30 proc. ładunków polskiego handlu zagranicznego, głownie zamorskiego.

Wpisując się w kierunki nakreślone w dokumentach strategicznych UE, Polska zmierza do zwiększenia udziału żeglugi morskiej bliskiego zasięgu w przewozachtowarów w relacjach z krajami europejskim. Służą temu również tworzone wspólnie z partnerami zagranicznymi autostrady morskie, łączące Polskę ze Szwecją. W celu poprawy konkurencyjności polskich armatorów na rynku żeglugowym przygotowywana jest ustawa o pracy na statkach morskich, która wspólnie z ustawą o podatku tonażowym umożliwi zrównanie warunków, w jakich działają armatorzy polscy z warunkami działania innych armatorów europejskich.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Morskiego

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Morskiego, w skład której wchodzą specjaliści z zakresu prawa morskiego, działa przy ministrze właściwym do spraw gospodarki morskiej. Komisja zajmuje się przygotowywaniem założeń i ogólnych kierunków zmian w prawie morskim, opracowywaniem i opiniowaniem projektów aktów prawnych o podstawowym znaczeniu dla systemu prawa morskiego oraz projektów aktów prawnych, wynikających z potrzeby dalszej harmonizacji polskiego prawa morskiego z prawem wspólnotowym UE i międzynarodowym prawem morskim. Tutaj znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące Komisji.

Zespół Trójstronny do Spraw Żeglugi i Rybołówstwa Morskiego

Zespół Trójstronny do Spraw Żeglugi i Rybołówstwa Morskiego jest branżowym forum dialogu trójstronnego. W zespole reprezentowane są:

  • strona pracowników – przedstawiciele Krajowej Sekcji Morskiej Marynarzy i Rybaków NSZZ „Solidarność”, Federacji Związków Zawodowych Marynarzy i Rybaków, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Oficerów i Marynarzy,
  • strona pracodawców – przedstawiciele Związku Armatorów Polskich,
  • strona rządowa – przedstawiciele ministrów właściwych do spraw gospodarki morskiej, finansów publicznych, pracy oraz zabezpieczenia społecznego, rybołówstwa, Skarbu Państwa.

Zadaniem zespołu jest wypracowywanie wspólnych stanowisk w sprawach dotyczących sektora gospodarki morskiej. Forum dialogu trójstronnego zajmuje się m. in. rozwiązywaniem problemów związanych z dostosowaniem polskiego prawa pracy na morzu do standardów międzynarodowych. Prowadzi działania na rzecz stabilizacji rynku pracy marynarzy, w tym zmierzających do obniżenia dla polskich armatorów kosztów zatrudnienia marynarzy oraz zwiększenia ilości statków zarejestrowanych pod polską banderą.

Porty morskie

Polskie porty morskie są węzłami transportowymi o znaczeniu międzynarodowym oraz miejscami łączącymi różne gałęzie transportu. Poprzez koncentrację kapitału, wiedzy i organizacji oraz nowych technologii wzrosło ich znaczenie w rozwoju gospodarczym kraju. Spełniają one nie tylko funkcje transportową i handlową ale również przemysłową, miastotwórczą oraz logistyczno-dystrybucyjną. Więcej informacji o portach morskich znajdziesz pod tym linkiem.

Inwestycje morskie

Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej sprawuje nadzór nad urzędami morskimi w zakresie właściwego wydatkowania środków na inwestycje morskie finansowane z udziałem środków z budżetu państwa oraz w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Stale poprawiane są warunki funkcjonowania służby ratownictwa morskiego oraz podejmowane działania w zakresie ochrony brzegów morskich. Projekty finansowane są ze środków budżetowych w ramach programów wieloletnich.

Najważniejsze projekty to:

  • „Program Rozwoju Służb Ratownictwa Morskiego (SAR)” o łącznej wartości ponad 80 mln zł, w ramach którego wybudowano stacje ratownictwa morskiego w Świnoujściu, Sztutowie, Łebie, Ustce, Darłowie, 3 statki ratownicze I kategorii – Pasat, Orkan, Sztorm oraz jednostkę ratowniczą na Zalew Wiślany.
  • “Program ochrony brzegów morskich na lata 2004-2023” określający działania mające na celu zabezpieczenie brzegów morskich przed zjawiskiem erozji oraz powodzią od strony morza. W latach 2004-2014 na zadania związane z ochroną brzegów morskich realizowane w ramach Programu wydatkowano z budżetu państwa kwotę w wysokości 374 mln zł.
  • Program wieloletni „Budowa falochronu osłonowego dla portu zewnętrznego w Świnoujściu” o wartości ponad 1 mld zł. Była to jedna z inwestycji strategicznych w ramach budowy terminalu LNG w Świnoujściu i obejmowała budowę infrastruktury w części morskiej, w tym falochron osłonowy o długości ok. 3 km, ostrogę o długości ok. 255 m przy falochronie centralnym, nowy tor podejściowy do portu zewnętrznego o głębokości technicznej 14,5 m, obrotnicę dla statków oraz dostosowanie istniejącego podejściowego toru wodnego do Świnoujścia dla umożliwienia bezpiecznej żeglugi statków do przewozu LNG.

Planowanie przestrzenne

Planowanie przestrzenne obszarów morskich ma na celu osiągnięcie zrównoważonego i trwałego rozwoju obszarów morskich i przybrzeżnych. W 2014 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły Dyrektywę ustanawiającą ramy planowania przestrzennego obszarów morskich w Europie wyznaczając termin opracowania planów w roku 2021.

Zagospodarowanie przestrzenne polskich obszarów morskich

Polska administracja morska przystąpiła do sporządzenia Projektu planu zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich w skali 1 : 200 000, współfinansowanego przez Unię Europejska ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020. Jego celem jest opracowanie projektu planu zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich wraz z prognozą, który przyczyni się do wprowadzenia ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju na tych obszarach, a jego rezultatem objęcie polskich obszarów morskich planami zagospodarowania przestrzennego.

W 2015 roku polska administracja morska opracowała Studium Uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich, które zostało wykonane przez Instytut Morski w Gdańsku. Studium jest zbiorem informacji oraz ich analiz dla potrzeb sporządzenia planu/planów zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich. Aby zapewnić spójność zagospodarowania przestrzennego części lądowej i morskiej, w Studium zawarto również analizy dotyczące obszarów lądowych przylegających do analizowanych obszarów morskich.

Niezwykle istotnym elementem w procesie tworzenia morskich planów zagospodarowania przestrzennego jest dostęp do aktualnych i wiarygodnych danych przestrzennych. Dane te zostały zgromadzone od wielu instytucji naukowo-badawczych. Ponadto minister właściwy ds. gospodarki morskiej uczestniczy w budowie infrastruktury informacji przestrzennej zgodnie z dyrektywą INSPIRE.

Morska współpraca międzynarodowa

Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej podejmuje działania na rzecz rozwoju współpracy międzynarodowej w dziedzinie transportu morskiego. Umowy międzynarodowe bilateralne dotyczące transportu morskiego opierają się na zasadach przyjętych w żegludze międzynarodowej, czyli swobodzie transportu morskiego, niedyskryminacji i wolnej konkurencji oraz zawierają klauzulę najwyższego uprzywilejowania. Umowy regulują współpracę między stronami w zakresie przestrzegania zasad bezpieczeństwa morskiego i ochrony środowiska morskiego, a także w obszarze szkolnictwa morskiego, administracji morskiej oraz na forum międzynarodowych organizacji morskich.

Europejska Strategia Bezpieczeństwa na Morzu

Europejska Strategia Bezpieczeństwa na Morzu ma umożliwić państwom członkowskim Unii Europejskiej zintegrowane i kompleksowe wykorzystanie międzysektorowego podejścia do zagadnień związanych z bezpieczeństwem na morzu. Potrzeba opracowania Strategii wyniknęła z faktu, że zagrożenia na morzu mają charakter globalny. Przestępczość zorganizowana związana z handlem i przemytem ludzi drogą morską, piractwem morskim czy rozbojem namorzu dotyka wszystkich państw członkowskich UE, również tych, które nie posiadają dostępu do morza.

Strategia wskazuje obszary współpracy między państwami:

  • działania zewnętrzne,
  • wiedzę o sytuacji na morzu,
  • nadzór i wymianę informacji, rozwijanie i budowanie zdolności, zarządzanie ryzykiem,
  • badania naukowe i innowacje, edukację i szkolenia w zakresie bezpieczeństwa na morzu.

Określa także zasady, na których ma opierać się ta współpraca.

Rada przyjęła także Plan Działania wdrażający Europejską Strategię Bezpieczeństwa na Morzu. Za jego realizację odpowiedzialni są: Komisja Europejska, Europejska Służba Działań Zewnętrznych, Europejska Agencja Obrony lub Państwa Członkowskie. Szczegółowe informacje o Strategii dostępne są na stronie Komisji Europejskiej.

Promocja polityki morskiej

Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jest organizatorem ogólnopolskich konkursów plastycznych dla dzieci i młodzieży o tematyce morskiej, które stanowią ważną inicjatywę służącą budowaniu świadomości morskiej wśród najmłodszego pokolenia. Celem konkursów jest zainteresowanie dzieci i młodzieży morskim charakterem kraju, a także umożliwienie zaprezentowania talentu, kreatywności, wrażliwości oraz wyobraźni plastycznej. Konkursy wpisują się w ramy realizacji polityki informacyjnej resortu w sprawach morskich.

Pierwsza edycja konkursu plastycznego „Droga do morza” została wpisany do oficjalnego kalendarza wydarzeń w ramach obchodów Europejskiego Dnia Morza 2012, a także objęta patronatem Polskiego Komitetu ds. UNESCO. Na konkurs wpłynęło 2275 prac. Druga edycja ogólnopolskiego konkursu plastycznego dla dzieci i młodzieży „Morski świat przyszłości” odbyła się w 2014 r. i cieszyła się jeszcze większym zainteresowaniem – w ramach konkursu napłynęło 4388 prac plastycznych.